گروس عبدالملکیان: انتخاب منطقی در مسير تحليل شکل می‌گيرد. تحليل و واکاوي يک اثر ادبی، زيرمجموعه‌اي از نقد عملي در حوزه‌ي ادبيات است و همچنين واضح است که نقد عملي، بدون پشتوانه‌هاي نقد نظري، نمي‌تواند در مسيري سازمان‌يافته و چارچوبمند حرکت کند.

بر همين اساس، گروه کارشناسي نشرچشمه همواره در نظر داشته است تا با نگرشي که از پشتوانه‌هاي عمومي نقد نظری درباره‌ي شعر، و همچنين نظريه‌هاي ادبي معاصري که از نيما تاکنون شکل گرفته است، به تحليل و انتخاب آثار شعريِ رسيده در قالب‌هاي نو بپردازد.

براي هر متخصص و منتقد حوزه‌ي ادبيات، مقولاتي چون فرم، ساختار، موسيقي، تخيل، رفتارهاي زباني و... در حوزه‌ي نظري، چارچوب‌هايي گوناگون اما تعريف‌شده دارد و آن‌چه نهايتاً باعث تفاوت در انتخاب کارشناسان مختلف اين حوزه مي‌شود، مقوله‌ي نسبي زيبايي‌شناسي ا‌ست که بر تمامي عناصر فوق سايه انداخته است. همين زيبايي‌شناسي‌هاي متنوع است که سبب شده تا براي مثال جرياني غالب توجه خود را به فرم، ساختار، زبان يا معنا معطوف کند يا ترکيب‌هايي از همين‌ها را بر گونه‌هاي ترکيبي ديگر ارجح بداند. و يا رفتاري خاص را با يکی از اين عناصر بر رفتاري ديگر اولويت دهد. براساس همين تنوع نگاه‌هاي نظري و بستر‌هاي زيبايي‌شنايي متنوع است که در شعر معاصر، جريان‌هاي مختلفي چون شعر اصيل نيمايي، شعر نوِ تغزلي، گونه‌هايي از سوررئاليسم، شعر حجم، موج نو، موج ناب، جريان شعر زبان، شعر هفتاد، شعر گفتار، يا شاخه‌هاي شعري هشتاد و بسياري از جريان‌هاي ديگر در ادبيات معاصر ايران پديد آمده‌.

بخش کارشناسي نشرچشمه در نظر دارد تا صرفاً محدوده‌ي زيبايي‌شناسي خاص خود را در نظر نگيرد و با گسترش اين محدوده،‌ تلاش مي‌کند تا حضور همه‌ي جريان‌هايي را که در شعر امروز ايران نفس مي‌کشند، ميسر کند.

يعني با واکاويِ عناصرِ گوناگون مجموعه شعرهاي ارسالي و تعيين نقاط قوت و ضعف اين آثار ــ البته با توجه به ويژگي‌هاي رفتاري خاص هر مجموعه ــ سعي بر آن داشته است که نمونه‌هاي موفق‌ترِ جريان‌هاي شعري موجود را انتخاب و منتشر کند، تا نهايتاً مخاطبان و منتقدين شعر امروز با در دست داشتن اين گونه‌هاي متنوع، قضاوت نهايي را درباره‌ي آن‌ها انجام دهند و آخرين غربال اين مسير باشند.

در راستاي قضاوت منصفانه‌ي فعاليت اين بخش، در نظر گرفتن چند نکته ضروري‌ است:

ـ عنوان اصلي اين مجموعه «پازل شعر امروز ايران» است و بر همين اساس منطقی ا‌ست که قطعات بزرگ، کوچک، مهم يا کم‌اهميت‌تر شعر امروز، همگي می‌بايست در کنار هم بنشينند تا اين پازل کامل شود. هر چند در اين موقعيت، سطري از «شيمبورسکا» به ذهن متبادر مي‌شود که «آيا چيزهايي که مهم‌اند از چيزهايي که مهم نيستند، مهم‌ترند؟»

ـ چنان که در سطرهاي پيشين ذکر شد، محدوده‌ي زيبايي‌شناسي آثار منتشرشده، گستره‌ي وسيع‌تري نسبت به محدوده‌ي زيبايي‌شناسي خاص بخش کارشناسي نشرچشمه دارد. هر چند که اين گسترش، هرگز به معنای نزديک شدن به مرزهای ابتذال نيست.

ـ بايد در نظر داشت که شعر امروز ايران چه پتانسيلي دارد و مهم‌تر آن‌که چه بخشي از اين پتانسيل تاکنون به نشرچشمه رجوع کرده است.

ـ مطلوب نشرچشمه آن بود که مجموعه‌هاي تأييدشده در نشر ملاک قضاوت قرار مي‌گرفتند، نه صرفاً مجموعه‌هايي که منتشر شده‌اند. چرا که پس از انتخاب نشرچشمه، هر اثر‌ بايد مراحل ديگري را براي انتشار طي کند و اين به آن معناست که نهايتاً برخي از همين مجموعه‌ها اجازه‌ي انتشار نمي‌يابند و طبيعي ا‌ست که اين مقوله از اختيار نشر خارج است. اتفاقي که تاکنون نيز براي تعداد زيادي از مجموعه‌هاي تأييد شده، رخ داده است.

در پايان، ذکر اين نکته ضروري‌ است که تعداد معدودی از مجموعه‌هاي منتشرشده يا در دست انتشار، با درخواست مستقيم انتشارات از مؤلفين در اختيار نشرچشمه قرار گرفته است.