نشر چشمه > سخن روز > بدعت نظری اولویت بخش فلسفه
 ۱۳۹۰/۰۷/۱۱ 
بدعت نظری اولویت بخش فلسفه


 

امیر احمدی آریان* :بخش «فلسفه» در نشرچشمه محدود به کتاب‌های فلسفی نیست، هر کتابی که شرح خلاق یک یا چند دستگاه فکری باشد یا مفهومی از دل آن بیرون بیاید که جمعی را دعوت به تفکر کند، می‌تواند در این بخش منتشر شود. شاید بهتر است نام این بخش را کتاب‌های «نظری» بگذاریم، نظریه‌ به عام‌ترین شکل آن، که از شرح منطق هگل تا فکر کردن به تلویزیون و ترافیک و ساده‌ترین جلوه‌های زندگی روزمره را در برمی‌گیرد. پس اصل در گزینش کتاب‌ها، جز کیفیت مناسب ترجمه که بدیهی است و نیاز به توضیح ندارد، بیش از هر چیز بدعت نظری بوده است. به دنبال کتاب‌هایی بوده‌ایم که به تکرار حرف‌های کتاب‌ها و آدم‌های دیگر اکتفا نکرده‌اند و در هر کدام تلاشی برای خلق فکر نو و افزودن مفهومی به گستره‌ی مفاهیم موجود دیده می‌‌شود. به همین دلیل، از روز اول بیش از هر چیز به دنبال متون «اصلی» بوده‌ایم.

متون اصلی آنان‌اند که به قلم کانون‌های تولید فکر نوشته شده‌اند نه شارحان دانشگاهی. در عالم نظریه‌پردازی همواره حلقه‌ی اولی وجود دارد که منابع اصلی و کلیدی تولید فکر در هر جامعه و فرهنگی هستند، و حلقه‌ی دومی که به نوعی واسطه‌ی کار حلقه‌ی اول با مخاطبان و مردم‌اند و وظیفه‌شان شرح و بسط و توضیح آن چیزی است که در حلقه‌ی نخست تولید شده است. در زبان فارسی یکی دو دهه‌ی اخیر که نظریه‌ جایگاهی کلیدی یافت، بیشتر متون اعضای حلقه‌ی دوم ترجمه و خوانده شده است. در نشرچشمه هدف را بیش از هر چیز بر متون حلقه‌ی اول گذاشتیم و به دنبال ترجمه و چاپ آثار منابع اصلی تولید فکر بودیم تا فقدانی عظیم را، که ناشی از وجود شرح امور ناموجود بود، تا حدی پوشش دهیم. به‌نظر می‌رسد ترجمه و انتشار مقاله‌ای از شخص فیلسوف، از کانت بگیر تا ژیژک، با همه‌ی پیچیدگی‌ها و ابهاماتی که معمولاً در متون نظریه‌پردازان اصیل وجود دارد، تأثیری عمیق‌تر و جدی‌تر دارد تا انتشار کتابی در شرح آرای او، که کل نظام فکری‌اش را تقلیل‌یافته و ساده‌شده به خورد مخاطب دهد. اگر هم در مقطعی اثری از شارحان دانشگاهی منتشر شده است، بدون شک کتابی بوده که به شرح صرف و دست‌وپابسته اکتفا نکرده و در حین شرح آرای نظریه‌پردازی از حلقه‌ی اول، خود به تولید مفهوم و خلق فکر نو پرداخته است. در مجموع، در انتخاب متون و گزینش کتاب برای انتشار، بیش از هر چیز تأکید بر کتاب‌هایی بوده که در زمان انتشار منبع نوآوری فکری و بدعت نظری بوده‌اند و از این طریق فضای فکری جامعه‌ی خود را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند.  

 

دبیر بخش فلسفه‌ي نشرچشمه

طراحی و توسعه آگاه‌سیستم